A Benodigdheden
-gebruiksaanwijzing van de lok
-schroevendraaierssetje
-pincet
-waswasbenzine en/of Bräkleen (remreiniger)
-olie (Fleischmann, Roco , Märklin ) Geen al te lichte olie en zeker geen slaolie of een
Injectiespuitje gevuld met olie
-vet molybdeen (met of zonder grafiet) Roco (klübervet)
-vod (niet pluizend)
-oorstokjes
-tandenstoker
-naald
-penseel met stijve haren
-recipiënt groot genoeg om motor in te leggen
-lokhouder (zelf te maken of te verkrijgen bij Peco)
eventueel
-kleine kniptang
-draadontkouser
-soldeerbout van 25 watt + soldeer (bijv Felder 1mm Ø)
-koperpoets (duraglit, indien nog verkrijgbaar)
-transformator
-rolbank

B Types van motoren
-ronde motor (zie Fleischmann, Märklin, Lima (oud), Hag enz)
-Bühler, Machima, Canon (Liliput, Lima, Mehano, Roco)
-Faulhaber, Port escape (borstelloze motoren)
-C-sinus van Märklin (elektronisch gestuurde borstelloze motor)

C Werkwijze

Je leest de gebruiksaanwijzing van de lok om te zien hoe je deze open krijgt.
Hoe het model te openen hangt niet alleen van het merk af maar ook binnen
eenzelfde merk kan je verschillende manieren vinden om de lok te openen.
Soms moet je de buffers afnemen of zit een vijs verdoken onder een
dakarmatuur. Zoals bijv bij de 77 van Mehano.
Eens de kap er af is zie je om welk type motor het gaat

1-Fleischmann, oude Lima, Märklin, Hag 

Fleischmann, Lima. Rechts onderaan vijfpolig anker van Märklin

Haal de koolborstels voorzichtig uit de houders. Maak de vijzen van het motordeksel los en neem het er af. Soms is er een verschil in lengte van de vijzen. Onthoud goed waar deze zaten. Aan het motorblok kan nog een draad gesoldeerd zijn. Om gemakkelijk te werken soldeer je deze los. Neem het anker uit het motorblok en leg het even opzij. De magneet maak je gewoon zuiver met een droge vod.  Indien mogelijk (zoals bij Klassieke Fleischmann en oude Lima) haal je alle tandwielen van het motorblok en leg je ze in de wasbenzine. Met het borsteltje reinig je ze grondig en je droogt ze daarna af. Ook het motorblok gaat in de wasbenzine en ondergaat dezelfde behandeling. Wanneer je met Bräkleen werkt spuit je het motorblok goed in. Laat alles drogen en veeg met een vod schoon. Monteer de tandwielen terug en leg een kleine druppel olie op de draaipunten. Hier kan je ook een naaldpunt molybdeen leggen. De plastieken tandwielen zelf kan je invetten met molybdeen, of het wit vet  van Roco. Wanneer de tandwielen zijdelings geplaatst zijn, zoals bij Fleischmann dikwijls is, raad ik geen olie aan omdat deze rondzwiert en zich dan gemakkelijk verspreidt over de rubberen slipbanden. Kijk daarom even of er geen tandwiel boven de wielen uitkomt. Metalen tandwielen smeer je het best met zwart molybdeen(grafietvet) of olie. Het anker poetsen we met waswasbenzine, Bräkleen en/of in het ergste geval met koperpoets onder de vorm van watjes. Ga met de tandenstoker of de naald tussen de lamellen van de collector om alle koolstofresten te verwijderen. Deze resten vormen immers een elektrische brug en doen de motor trager lopen en opwarmen. Hij verbruikt daarbij onnodig veel stroom.

Zet de motor terug in elkaar en leg een uiterst fijn druppeltje olie op de lagering van het anker. Controleer of alles soepel draait. Reinig de koolborstels in waswasbenzine/Bräkleen of vervang ze indien nodig. Na het terugplaatsen van de koolborstels kan je met de trafo even proberen of het ding naar behoren werkt. Daarna kan je de lok terug in elkaar steken.

Noot: de Fleischmannmotoren voor kardanaandrijving hoef je niet uit elkaar te halen. Je hoeft ze zelfs niet te smeren op de ankerlagering. Mijn ervaring is echter dat na enige jaren een naaldpuntje wit vet van Roco toch nodig is. Ook de nieuwe generatie Hag-motoren hoef je niet te smeren op de ankerlagering.

2- Roco: Rocomotoren zijn iets moeilijker te behandelen.

We onderscheiden vier types.

A - de dikke ronde van de oudere generatie locs

B - de platte afgeronde dichte motor

C - de kleine vierkantige motoren van onder andere de V100 en de E44.5 links op de foto hieronder

D  - de open afgeronde platte motor van de nieuwste generatie, rechts op de foto.       

Let op de inkeping (pijl). Deze is belangrijk om de juiste polariteit te bewaren bij het terug monteren van de motor. Bij het type links breng je zelf een markering aan.

Om motoren met kardanaandrijving te reinigen moet je altijd een deel of het geheel van de aandrijving uit elkaar halen. Let hierbij op het gedeelte waar het wormwiel zit. Dit wordt op zijn plaats gehouden door een clips en op het asje zitten de lagering en tussenrondelletjes.

De dikke ronde motor: (2a) . Deze motoren zijn onderaan bevestigd met twee vijsjes. Ik haal ze niet uiteen maar zuig ze leeg met de stofzuiger. Het is immers tamelijk moeilijk om ze terug in elkaar te steken en sommige krijg je met moeite open. Na de stofzuiger komt de onderdompeling in wasbenzine. Even aan het asje draaien en daarna drogen met perslucht of stofzuiger.

De afgeronde platte maar dichte motor (2b)

Ik heb er ooit één uiteen gehaald en nooit meer in elkaar gekregen. Ik geef hem dezelfde behandeling als de dikke ronde motor. Dus kopje onder in de wasbenzine.

De kleine vierkante motor(2c) Let bij het verwijderen van dit type motor goed op de isolatie aan één kant en kijk hoe de polen liggen. Anders kan je hem verkeerd monteren en de loc rijdt dan in de verkeerde richting. Verwijder voorzichtig de koolborstels (let op het hulsje en het veertje) Met een oorstokje gedrenkt in wasbenzine of Bräkleen reinig je de lamellen.

De motoren van de laatste generatie krijgen dezelfde behandeling als die van het open kleine vierkante type. Om de koolborstelhouders te verwijderen ga je met een kleine schroevendraaier tussen de lagering en de houder: zie foto

Ook hier doet de tandenstoker zijn dienst.

Alle Rocomotoren zijn zeer gevoelig voor olie op de collector. Daarom smeren we de ankerassen met het Roco klübervet.

Bühler, Mashima en Faulhabermotoren kun je niet openmaken.

Links een motor van een onbekend merk gebruikt door Roco, rechts een Bühler

Faulhabermotoren mag je niet op de ankeras smeren.

Faulhaber gemonteerd op een chassis van Verbeck

Met de C-sinusmotor heb ik geen ervaring. Maar voor de overbrenging geldt hetzelfde als bij de klassieke Fleischmann of Märklinmotoren.

Het is verder een onderhoudsarme motor Wie meer wil weten over deze typische Märklinmotor  kan dat vinden op: http://www.marklin.nl/nieuws/sinus.html  of via Google

TIP : maak van de gelegenheid gebruik om defecte lampjes te vervangen. Bij de traditionele Märklinmotor staan de drukveertjes van de koolborstels soms nogal erg gespannen. Door deze wat naar buiten te trekken vermindert de druk, heb je minder wrijving en minder slijtage van de koolborstels.

D. Info Olie:

     -Fleischmann 6599
-Märklin 7149
-Roco 10906
-Vet: Molybdeen zonder grafiet. Bij Mano te verkrijgen.
-Molybdeendisulfide MoS2 (met grafiet) eveneens bij Mano te verkrijgen
-Roco klübervet nr 10905
-Koolborstels: Raadpleeg hiervoor het serviceblad of de catalogus.

Paul (met dank aan Chris)